• stem

[email protected]

PWO project: STEM-didactiek en STEM-effectiviteit in de overgang van basis- naar secundair onderwijs (transbaso)

In STEM-onderwijs worden leerlingen gestimuleerd om problemen op te lossen binnen betekenisvolle contexten, waarbij de grenzen tussen de verschillende STEM-domeinen vervagen. Door een dergelijke domeinoverstijgende aanpak begrijpen leerlingen beter waarover het gaat en kunnen ze beter een link leggen met de realiteit (Berry, Johnson, & Montgomery, 2005). De vraag bij leerkrachten en andere betrokkenen blijft echter hoe men dergelijk betekenisvol STEM-onderwijs vormgeeft in het basis- en secundair onderwijs. Bij de meeste STEM-projecten wordt namelijk steeds vertrokken vanuit een probleem dat gekozen wordt door de leerkracht.  

Het doel van het project ‘[email protected]’ was bijgevolg het versterken van STEM-onderwijs door het maximaliseren van het eigenaarschap van leerlingen binnen het proces van ‘kiezen en afbakenen van een probleem’ tot ‘het vinden van een oplossing voor dit probleem’. Verwacht werd dat hierdoor de attitude ten perceptie tegenover STEM zou verhoogd worden bij de leerlingen.  

Via ontwerponderzoek werd de eerder ontwikkelde STEM-didactiek gebaseerd op ‘onderzoekend leren’ (Dejonckheere, Van De Keere, Vervaet, 2016) gekoppeld aan methodieken vanuit ‘human-centered design’ (design thinking) (British Design Council, 2018). ‘Human-centered design’ is een ontwerpprincipe uit de ingenieurswereld om innovatieve systemen, producten of diensten te ontwikkelen, waarbij sterk rekening gehouden wordt met de eisen en wensen van de gebruiker. In dit project werd nagegaan hoe dit ontwerpprincipe binnen onderwijs kan gebruikt worden om een verfijnde STEM-didactiek te realiseren bij de overgang van basis- naar secundair onderwijs.  

Het ontwerpen en optimaliseren van het [email protected]-didactisch model gebeurde aan de hand van een driejarig ontwerponderzoek (2016-2019) waarbij een multidisciplinair team van onderzoekers van Hogeschool VIVES (Expertisecentrum Onderwijsinnovatie en Maaklab) samenwerkten met leerkrachten in het werkveld. Via zeven cases testten leerkrachten de didactiek uit in hun klaspraktijk van de derde graad basisonderwijs of eerste graad secundair onderwijs. Op basis van reflecties met de onderzoekers werd de didactiek in drie cycli van ‘ontwerp en evaluatie’ geoptimaliseerd.  

De resultaten, het [email protected]-didactisch model met bijhorende methodieken, wordt geduid en geïllustreerd op de website www.designatschool.net. De methodieken hebben tot doel het ondersteunen van interacties om het leerproces, dat focust op probleemoplossende vaardigheden, te optimaliseren. Per fase van het [email protected]-didactisch model wordt elke methodiek omschreven via een korte handleiding voor de leerkracht. Bij elke methodiek hoort ook een instructiekaartje voor de leerlingen. Bijkomend, aangezien [email protected] hand in hand gaat met formatief evalueren worden op de website tools aangereikt om de leerkrachten te ondersteunen om het leerproces van de leerlingen te begeleiden.  

Naast het ontwikkelen en verfijnen van een STEM-didactiek werd ook nagaan of de toepassing van deze didactiek een effect heeft op de attitude en perceptie van leerlingen tegenover STEM. Tijdens de try-outs van de [email protected]-didactiek in verschillende klassen werd een interventieonderzoek uitgevoerd met een vragenlijst gebaseerd op Van Aalderen-Smeets & Van der Molen, 2013 en Stables, Benson & de Vries, 2011 & Ardies, 2015) via een pre- en posttestdesign (n = 137). In de pre- en posttest werden gelijkaardige resultaten gevonden: Leerlingen vertonen een positieve attitude tegenover STEM, en schatten zichzelf positief in op vlak van probleemoplossings- en samenwerkingsvaardigheden, alsook op vlak van digitale vaardigheden. Opmerkelijk is dat hoe ouder een leerling is, hoe lager zijn/haar attitude is tegenover STEM, en hoe lager de eigen probleemoplossingsvaardigheden ingeschat worden. De hoogste score (in zowel pre-als posttest) wordt behaald voor de schaal ‘STEM-belangrijkheid’, wat aangeeft dat leerlingen wiskunde, wetenschappen en techniek belangrijk vinden.  

Deel dit via
Dit is een onderzoeksproject van expertisecentra:
Status: Startdatum: Einddatum:
Afgerond01/09/201631/08/2019
Heb je vragen?Ik help je graag verder!Kristof Van de Keeremail mij

Projectmedewerkers

Interesse om een eigen project te starten?

Neem contact op met Kristof Van de Keere via mail