Reizen kan weer vanaf vandaag. Op eigen risico weliswaar. Enkele do’s en dont’s

Frank Devos
reis.jpg

Sinds middernacht mogen Belgen opnieuw vrij reizen binnen de Europese Unie. Een toeristische – of een niet-essentiële zo u wil – reis naar het warme Zuiden of hoge Noorden is juridisch weer toegelaten. Onze vrijheid op reizen, een universeel mensenrecht, is weer gevrijwaard. Driewerf hoera! Al vormt het sluiten van een reiscontract in huidige tijden risky business. Hieronder gaan we in op wat de gevolgen zijn voor uw reiscontract, en de zuurverdiende betaalde centjes, als het coronavirus nog maar eens roet in de reis gooit. Een gewaarschuwd reiziger is er twee waard…

Minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) liet middels het ministerieel besluit van 20 maart laatstleden het fameuze Belgische reisverbod sneuvelen met ingang van vandaag 19 april. De Belgische wetgever, onder druk gezet door de Europese Commissie, conformeerde zich op die manier weer aan één van de hoekstenen van de Europese Unie, het recht op vrij verkeer van personen. 

Simpel gesteld kunt u vanaf vandaag zonder enig probleem reizen naar – de weer in het leven geroepen –  rode, oranje en groene zones binnen de EU. Althans wat het vertrekken naar deze regio’s betreft. Voor de terugkeer is de situatie enigszins anders en gelden wel voorwaarden – ook wanneer u al gevaccineerd bent. U bent steeds verplicht een ‘passenger locator form’ in te vullen. Dit document zal bepalen of u, wanneer u naar een groene of oranje regio reisde, al dan niet in quarantaine moet. Komende uit een rode zone – wat per definitie toegestaan is dus – is een quarantaine van zeven dagen en een coronatest op de eerste en zevende dag verplicht. Dit alles op straffe van een boete van 250 euro.

Eerder uitte ik kritiek op de manier waarop elk EU-land, binnen een verenigde unie van nationale staten, afzonderlijk besliste wat rode zone is en wat niet. Zulks leidde eerder tot lachwekkende en niet uit te leggen verschillen. Inmiddels is het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) bevoegd om op basis van de gegevens en cijfers van elk Europees land te bepalen welke regio’s groen, oranje of rood kleuren. Beterschap, jazeker, maar het gebrek aan eenheid binnen de Europese Unie is schrijnend. Zo blijven bijvoorbeeld de reisadviezen nationaal georganiseerd. De bevoegdheid hiervan in ons land ligt bij de FOD Buitenlandse Zaken. Op die website vindt u bovendien, per land, een handig overzicht van de geldende maatregelen in elk land afzonderlijk – kijk in die optiek ook even op de website reopen.europa.eu. Maatregelen? Jazeker. Was het vertrekken op reis in ons land dan niet per definitie toegestaan zoals hierboven uiteengezet? Ja, maar u moet zich ook schikken naar de regels die gelden in het land van bestemming. En dat is niet min: het gaat van een quarantaine van soms 10 dagen (Nederland, Verenigd Koninkrijk, …) over het kunnen voorleggen van een coronatest (Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Spanje, Portugal, Italië, …) tot zeer strenge avondklokken of mondmaskerplichten. Wanneer u uw reis zelf boekt en regelt, staat u zelf in u te houden aan alle (sterk verschillende) nationale maatregelen en verplichtingen. Boekt u uw reis via een reisagentschap, dan zullen deze professionals u op weg helpen, informeren en adviseren.

Concreet nu. U boekt vandaag, tegen het advies van onze overheid in, een pakketreisovereenkomst naar het Italiaanse Toscane, een rode zone – want, met uitzondering van een heel beperkt aantal regio’s kleurt de Europese kaart rood – met vertrekdatum hemelvaartsdag 13 mei aanstaande. Tussen nu en het vertrek kan er een en ander wijzigen. Wat met uw reiscontract? Wat met het reeds betaalde voorschot?

U wordt ziek een aantal dagen vóór afreis en test positief

Los van de vraag of u toegang krijgt tot Italiaans grondgebied zonder negatieve test, interesseert ons wat er gebeurt met uw reiscontract. U zult in dit geval zelf uw pakketreisovereenkomst opzeggen. Kan u dit? Ja, u hebt dit recht op grond van de Wet van 21 november 2017 betreffende de verkoop van pakketreizen, gekoppelde reisarrangementen en reisdiensten. Kost het u iets? Ja. De concrete opzegvergoeding zal bepaald zijn in de algemene voorwaarden. Als de opzegging een aantal dagen vóór afreis geschiedt, zal dit vaak 100% van de reissom zijn. Geen reis dus en centjes kwijt. Reddingsboei? U hebt een annulatieverzekering afgesloten die tussenkomt (onderzoek de vaak verschillende polisvoorwaarden!) bij ziekte, waaronder ook het coronavirus valt – ook wanneer de polis epidemieën uitdrukkelijk uitsluit. In dat geval krijg je de reissom geheel of gedeeltelijk terug.

Een aantal dagen vóór afreis gaat uw reisbestemming in lockdown

In dit geval zal de reisorganisator de reis wellicht zelf annuleren. De reisorganisator kan u een alternatief arrangement aanbieden, waarop u vrij bent al dan niet in te gaan, of zelf de reis annuleren. U moet de reissom volledig terugkrijgen, en op basis van de wet zelfs binnen de veertien dagen. U kunt in dit geval evenwel ook zelf het reiscontract opzeggen zonder betaling van een opzegvergoeding. Ook in dit geval moet u de volledige reissom teruggestort krijgen.

Op uw reisbestemming raakt u besmet met het coronavirus en u wordt ziek

Gelet op het rode karakter van de regio Toscane bijvoorbeeld hebt u dit risico aanvaard. Het spreekt voor zich dat u in dit geval in quarantaine moet en de terugvlucht zult missen en langer dan verwacht ter plaatse zult moeten blijven, wat u geld zal kosten. U bent onderworpen aan de maatregelen ter plekke, de Italiaanse regels in dit geval. Brengt een afgesloten reisbijstandsverzekering soelaas? U zult moeten kijken in de algemene polisvoorwaarden. Maar de meeste reisbijstandsverzekeraars verlenen geen dekking voor de medische en repatriëringskosten als u tegen het negatief reisadvies in toch op reis vertrok en ter plaatse in quarantaine moet. U kijkt ook best even uw ziekte- en hospitalisatieverzekering na. Maar wat met uw reisorganisator? Die moet u in alle geval bijstand verlenen. Maar kunt u ook financieel iets claimen? De wet bepaalt dat wanneer als gevolg van onvermijdbare en buitengewone omstandigheden de terugkeer van de reiziger niet kan doorgaan, de reisorganisator de kosten van de nodige accommodatie voor ten hoogste drie overnachtingen moet dragen. Deze wetsbepaling wordt vaak aangehaald als reddingsboei, maar naar mijn overtuiging onterecht. Het voorwerp van deze bepaling vormt reizigers waarvoor de terugvlucht niet kan plaatsvinden – denk aan de uitbarsting van de Ijslandse vulkaan en de aswolk als gevolg destijds. In casu kan de terugreis wel degelijk plaatsvinden, maar zonder de besmette reiziger, die, op eigen risico, koos voor een reis naar een rood gebied.

Komt een reisverzekering wel tussen als je zelf kiest voor een rode zone?

Zolang je zelf niet ziek bent op het ogenblik van de contractsluiting, zal een annulatieverzekeraar tussenkomen bij ziekte en voor zover niet contractueel uitgesloten (polisvoorwaarden). De beoordeling geschiedt op het moment van de boeking. Dit geldt ook voor het geval u boekt naar een groene of oranje zone, die pas nadien rode zone wordt. Te denken hierbij valt aan de talrijke omgeboekte reizen die vorig jaar, om gekende reden, niet konden doorgaan. Het spreekt voor zich dat reisorganisatoren erop staan dat reisverzekeraars tussenkomen. Maar wanneer u met kennis van zaken contracteert om naar het ‘rode’ Toscane te reizen, dan betwijfel ik ten stelligste – en ook de polisvoorwaarden passen zich hieraan  aan – of u juridisch recht hebt op een tussenkomst van uw verzekeraar.

Moet u een voucher aanvaarden als het weer eens fout loopt?

Een in allerijl opgesteld ministerieel besluit van 20 maart 2020 (gewijzigd bij ministerieel besluit van 3 april 2020) maakte het reisorganisatoren mogelijk een tegoedbon/voucher te voorzien voor een reiziger in plaats van terugbetaling. Een lovenswaardige poging om de zwaar getroffen reissector te sparen en faillissementen te vermijden, maar juridisch twijfelachtig in het licht van de Europese richtlijn die aan de basis van onze wet ligt. Tussen de periode van 20 maart 2020 en 19 juni 2020 kon u zo’n voucher niet weigeren. Na één jaar kunt u terugbetaling eisen. De reisorganisator beschikt (enkel in dat geval) over een termijn van zes maanden voor de terugbetaling. Vanaf 19 juni 2020 bent u helemaal niet verplicht een dergelijke voucher te aanvaarden en kunt u terugbetaling eisen.

Wat met uw voucher als de reisorganisator failliet gaat?

Als een reisorganisator failliet gaat, is er voorzien in een wettelijke insolventiebeschermingsregeling. Dit systeem zorgt ervoor dat het betaalde voorschot wordt terugbetaald en u desgevallend wordt gerepatrieerd. Dit geldt ook u als in de periode tussen 20 maart 2020 en 19 juni 2020 een voucher ontving van uw reisorganisator. Maar… Gaat Toscane nu in lockdown en ontvangt u een voucher (u kunt weigeren!), dan valt dit niet onder de insolventiebescherming. U bent dus niet gedekt en wordt behandeld als een gewone schuldeiser als de reisorganisator failliet gaat vooraleer u uw voucher gebruikte. Combineer dit met de praktijk – de reissector heeft het financieel begrijpelijk heel lastig – van de lange wachttijd (normaal wettelijk maximum 14 dagen) waarbinnen terugbetalingen geschieden, en dit lijkt me een hiaat in onze wetgeving, waarvan reizigers de dupe kunnen zijn.

Wat als u zelf uw reis samenstelt of enkel een vliegtuigticket aankocht?

Wanneer u zelf uw overeenkomst opzegt, zal u de algemene voorwaarden van uw contract moeten toepassen. U wacht best met zelf tot annulatie over te gaan. Wanneer de luchtvaartmaatschappij de vlucht annuleert, hebt u wel degelijk recht op volledige terugbetaling van het ticket. U hoeft geen voucher te aanvaarden. Als die annulatie geschiedt omwille van coronaomstandigheden, zult u geen bijkomende compensatie kunnen vorderen. Men heeft evenwel niet het recht enige annulatiekost in rekening te brengen.

Tips:

  1. Neem een (goeie) annulatieverzekering en reisbijstandsverzekering als u een reis boekt en vergelijk de polisvoorwaarden tussen de verschillende aanbieders.
  2. Controleer de website van de FOD Buitenlandse Zaken en de website reopen.europa.eu voor u boekt.
  3. Bezint eer ge begint…

Bert Wyseur, lector recht in de bachelor bedrijfsmanagement

Bert Wyseur.png

 

Deel dit via