Opinie: GAS-boetes in Corona-tijden

Frank Devos
vivesbrugge.jpg

Hieronder lees je een opiniestuk over de GAS-boetes in coronatijden door Maxim Thomas, laatstejaarsstudent rechtspraktijk aan Hogeschool VIVES Brugge Xaverianenstraat, en Thomas Langbeen, docent en onderzoeker inzake interbestuurlijke GAS-samenwerking aan deze opleiding.

Zal COVID-19 onze maatschappij ‘vergassen’?

Wie de afgelopen week de actualiteit bijhield, heeft ongetwijfeld wel ergens gelezen over de toepassing van de GAS (Gemeentelijke Administratieve Sancties) als sanctie voor corona-overtredingen. Quotes zoals “de invoering van GAS voor de handhaving van het samenscholingsverbod is dringend nodig” of “de lokale politie van de zone Brussel-Noord schreef op donderdag 19 maart 22 GAS-boetes uit” en “inbreuken op de coronarichtlijnen worden bestraft met GAS-boetes tot 350 euro” vereisen volgens ons toch enige nuancering.

Corona-overtredingen en de GAS: een match of niet?

De GAS werd initieel in het leven geroepen als handhavingsstool voor steden en gemeenten, om zelfstandig ‘lokale openbare overlast’ te sanctioneren. In tijden waar van corona en haar maatregelen nog geen sprake was, werd deze openbare overlast geïnterpreteerd als ‘gedragingen die het harmonieuze verloop van de menselijke activiteiten kunnen verstoren en de levenskwaliteit van de inwoners van een gemeente, een wijk of een straat, kunnen beperken op een manier die de normale druk van het sociale leven overschrijdt’. De wetgever concretiseerde dit destijds zelf met enkele voorbeelden, zoals onder meer geluidsoverlast, dancings, hondenpoep, het gebruik van grasmaaimachines of zaagmachines op een zondag, het buitenzetten van de vuilniszak voor een bepaald uur etc.

We kunnen ons de vraag stellen of de GAS het sanctiemiddel bij uitstek is voor overtredingen van de federaal opgelegde coronamaatregelen, zoals de social distance-regel en de blijf in uw kotregel. Schaadt een niet-essentiële verplaatsing naar uw lief of het feit dat u uw boodschappen liever in de naburige gemeente doet uw gemeentelijke buurtbewoners? En bezorgt het wandelen in groep zonder inachtneming van de social distance-regel uw buurtbewoners eenzelfde (soort) overlast als wildplassen of nachtlawaai … Of is de opname van deze tijdelijke corona-maatregelen in onze bestendige lokale GAS-reglementen een brug te ver?

Let op want overal loert een GAS-boete, of niet?

Overtredingen die voor lokale openbare overlast zorgen - dus ook van coronamaatregelen, voor zover we dit aanschouwen als openbare overlast - kunnen enkel met een GAS-boete gesanctioneerd worden als deze zijn opgenomen in het gemeentelijk GAS-reglement. Hiervoor is uiteraard een voorafgaande samenkomst en goedkeuring door de plaatselijke gemeenteraad vereist. Iedere gemeente moet deze overtredingen dus eerst in haar lokaal reglement opnemen, vooraleer zij hiervoor een GAS-boete kan opleggen. Dit betekent ook dat de ingeschreven maatregelen (overtredingen) van kracht blijven tot zij weer met een nieuw gemeenteraadsbesluit uit de reglementen worden geschrapt, ook al zouden de maatregelen inmiddels federaal zijn opgeheven.

Dit wil niet zeggen dat een overtreder van coronamaatregelen op vandaag zomaar vrijuit gaat. Er zijn namelijk (ook) andere sancties voorzien. De wet van 15 mei 2007 betreffende de civiele bescherming (BS 31 juni 2007) voorziet bijvoorbeeld in een sanctie van acht dagen tot drie maanden gevangenisstraf en/of een geldboete van 26 euro tot 500 euro (maal 8). Anders dan bij een Gemeentelijke Administratieve Sanctie, wordt hier echter de strafsanctie opgelegd door een rechter. 

Als de GAS wordt aangewend tegen corona-inbreuken, wat riskeert u dan?

Tot slot willen we nog even het licht werpen op uitspraken als “enkel met GAS kunnen we een eenvoudig afdwingbare strafmaat instellen voor zij die de regels overtreden”. Het sanctioneren van de coronamaatregelen via de GAS, levert geen vaste strafmaat (boetebedrag) op. In tegenstelling tot de strafmaat die de wet betreffende de civiele veiligheid voorziet, kan een GAS-boete nooit meer dan 175 euro voor minderjarigen en 350 euro voor meerderjarigen bedragen. Binnen die marge blijft het echter aan de lokale (of interbestuurlijke) sanctionerend ambtenaar om in alle vrijheid te beslissen of en welke boete hij, rekening houdend met de zwaarwichtigheid van de overtreding en eventuele herhaling, het meest geschikt acht voor de overtreden maatregel.

Deel dit via