Onderzoek Hogeschool VIVES: coronacrisis heeft negatieve impact op welbevinden en vertrouwen in ICT van leerkrachten en leerlingen

Frank Devos
online les.png

KORTRIJK - Elk jaar zet de lerarenopleiding van VIVES, campus Kortrijk, een maatschappelijk onderzoek op touw. Het onderzoek heeft steeds dezelfde doelstelling: de leerkrachten in opleiding bewustmaken van de maatschappelijke kwesties en hen laten nadenken hoe ze hier het beste mee omgaan. Dit academiejaar 2020-21 lag de focus op de ICT-competentie bij de leerkrachten en leerlingen tijdens de lockdownperiode van vorig schooljaar, waarbij onderwijs op afstand met ondersteuning van e-learning de norm was. Uit het onderzoek blijkt dat de coronacrisis een negatieve impact heeft op het welbevinden en vertrouwen in ICT bij leerkrachten en leerlingen.

De bedoeling van het onderzoek van dit academiejaar was om de ICT-competenties, bij leerlingen en leerkrachten, in kaart te brengen. Er wordt gekeken of de coronacrisis, met het gebruik van e-leren bij afstandsonderwijs, daarop een gunstig effect heeft. De tweede doelstelling focust zich rond het welbevinden bij de leerlingen en de leerkracht tijdens de lockdownperiode van de coronacrisis. Het betreft een verkennend onderzoek met jongeren tussen 8 en 16 jaar. In het onderzoek worden er verbanden gezocht tussen de ICT-competentie van de respondenten en contextvariabelen zoals: leerlingen uit het lager onderwijs, leerlingen uit het secundair onderwijs, de ICT-competentie van de leerkracht of van de leerling …

Tussen de maanden oktober en januari werden meer dan 500 leerlingen geïnterviewd over het thema. Naast de leerlingen werden ook de leerkrachten van de scholieren bevraagd via een schriftelijke enquête. In totaal werden er 430 leerkrachten betrokken bij een vragenlijst. Deze interviews werden zowel door de studenten van de lerarenopleiding VIVES campus Kortrijk als door leerlingen uit de derde graad van het secundair onderwijs afgenomen. Voor dit onderzoek werkte VIVES samen met andere secundaire scholen[1] uit West-Vlaanderen. Op die manier versterken de leerlingen uit het secundair onderwijs hun onderzoeksvaardigheden.

Leerlingen uit het lager onderwijs hebben nood aan een eigen technologisch toestel

80% van de leerlingen uit de derde graad lager onderwijs heeft geen eigen laptop. Daarnaast heeft slechts 10% van de leerlingen uit het lager onderwijs een eigen computertoestel. Dat staat in contrast met de leerlingen uit het secundair onderwijs (55% van de leerlingen uit het secundair onderwijs heeft een eigen laptop; 20% van de leerlingen uit het secundair onderwijs heeft een eigen vaste computer). Opvallend daarbij is dat voornamelijk de leerlingen uit het lager onderwijs meer digitale oefeningen moeten maken en kennisclips moeten bekijken tegenover de leerlingen uit het secundair onderwijs.

Er is bijgevolg nood aan een eigen technologisch toestel, zowel bij de leerlingen van het lager onderwijs als bij de leerlingen van het secundair onderwijs. Een eigen technologisch toestel, eventueel via leendienst bij de school en/of gemeente, heeft het voordeel dat een gemeenschappelijk toestel in het gezin niet door meerdere leerlingen op hetzelfde moment moet worden gebruikt.

7 op 10 lagereschoolkinderen hebben minder dan 2 keer per week live contact met de leerkracht

Meer dan 70% van de leerlingen uit het lager onderwijs heeft maximaal twee keer online live les per week met de leerkracht. Voldoende live contact hebben met medeleerlingen en leerkrachten is al belangrijk bewezen. Toch blijkt uit het onderzoek dat 7 op de 10 leerlingen uit het lager onderwijs niet frequent een online live gesprek heeft met de leerkracht. In het secundair onderwijs voert ongeveer 45% van de leerlingen niet frequent een gesprek met de leerkrachten.

Leerlingen hebben te weinig ICT-vertrouwen

De leerlingen uit het lager en secundair onderwijs hebben nog te weinig vertrouwen om ICT te gebruiken. De leerlingen geven hun eigen ICT-vaardigheden gemiddeld een 6 op 10. Helaas hebben de leerlingen uit het lager onderwijs minder vertrouwen tegenover de leerlingen uit het secundair onderwijs. De leerlingen moeten dit zelfvertrouwen ontwikkelen in de lessen in het onderwijs. Er moet bijgevolg meer op ICT worden ingezet.

1 op 5 leerkrachten voelt zich onbekwamer in het gebruik van ICT na de lockdownperiode

Enerzijds voelen de meeste leerkrachten zich voornamelijk gesterkt in hun ICT-competentie na de lockdownperiode tegenover de periode voor de lockdown. Anderzijds geeft ook 1 op de 5 leerkrachten aan zich net onbekwamer te voelen na de lockdownperiode dan ervoor. Dat komt door de grote ICT-uitdagingen die de lockdownperiode met zich bracht. Deze leerkrachten hebben eerder hun beperkingen ontdekt dan potentiële groei gezien op gebied van ICT-competentie. Voor hen is het wenselijk dat zij zich voldoende kunnen professionaliseren via workshops, nascholingscentra en vormingen.

Leerkrachten secundair onderwijs voelen zich het slechtst tijdens de lockdownperiode

Zowel leerlingen als leerkrachten voelen zich minder goed tijdens de lockdownperiode. Er is geen verschil tussen de leerlingen van het lager onderwijs en leerlingen van het secundair onderwijs. Het onderzoek toont ook aan dat een online gesprek met een leerkracht geen invloed heeft op het welbevinden van de leerlingen. Het welbevinden van de leerkrachten hangt dan wel weer samen het voeren van online gesprekken met leerlingen. Daarnaast zijn het voornamelijk de leerkrachten uit het secundair onderwijs die het meest nood hebben aan een online gesprek met leerlingen.

 

Adviezen

Een van de belangrijkste adviezen uit het rapport is dat de leerkrachten voldoende ICT-vertrouwen moeten hebben om ICT te integreren in hun klaspraktijk. Dat ICT-vertrouwen kan versterkt worden door een professionaliseringsaanbod voor de leerkrachten uit het lager onderwijs en het secundair onderwijs. Door zichzelf te professionaliseren gaan de leerkrachten ICT sneller integreren in de lessen. Door ICT meer te integreren in de lessen in het onderwijs, gaan de leerlingen hun digitale vaardigheden beter inschatten en dat helpt hun ICT-vertrouwen vooruit.

Als leerkrachten en leerlingen samen hun ICT-vertrouwen gaan versterken, zal het hedendaags onderwijs meer inzetten op ICT en er in verschillende contexten gebruik van maken, met oog op beroepen van de toekomst.

Door nieuwe technologieën te gebruiken in het onderwijs, zoals een digitale samenwerkingsruimte, zal het welbevinden bij de leerkrachten én de leerlingen stijgen.

Auteur: Shane Vermeersch

 

[1] MMI Kortemark, Kortemark; Immaculata, Ieper; RHIZO Zorgkrachtschool, Kortrijk;’t Saam – campus Aloysius, Diksmuide; ‘t Saam – campus Cardijn, Diksmuide; Vrije Middelbare School, Roeselare; Margareta-Marie-Instituut, Kortemark.

Deel dit via